از سنگ اورانیم تا بمب اتم

معمار حسین لرزاده یکى از آخرین بازماندگان معماران تجربى در ایران بود که به تجربه بسنده نکرد و داشته ها و آموخته هاى خود را علمى و مکتوب کرد. در دوران رضا شاه به واسطه تحولات ساختمانى در ایران و همچنین ورود معماران خارجى و یا معماران ایرانى تحصیلکرده خارج ارج و قرب معماران تجربى کاهش یافت و از امکانات آنها کمتر استفاده شد. وعلاوه ازمصارف داخل شهرکابل به خارج فرستاده میشود واهالی ده سبز ازین رهگذر استفاده خوب می نمایند. تالك شيستها ممكن است از دگرگوني سنگهاي منيزيمدار و يا دگرساني هيدروترمال حرارت پايين هم بوجود آيند، در اين حالت با ورود منيزيم به داخل سنگهايي كه تركيبات متفاوت داشته باشند (مثلا آمفيبوليت يا مويزونيت كوارتزدار) تالك شيست بوجود ميآيد.

از حجم بیرونى و همچنین داخل این خانه نمى توان حدس زد که طراح آن استاد لرزاده، همان طراح مسجد سجاد، آرامگاه فردوسى و بخشى از مدرسه شهید مطهرى بوده است. استاد در خیابان «قلمستان» متولد شدند که خانه پدرى شان بود و از عنفوان جوانى نیز به کار پدر مشغول شدند. از این مرحوم ، کار بر روی 842 مسجد ، ساخت صحن ابا عبدا… بدون شک، این را می شنوید که درجه سختی یاقوت سفید در مقیاس مو (Mohs) 9 است و از رتبه 10 الماس خیلی کمتر است. هر دوی این روش ها الماس هایی با کیفیت و با سرعت بالا تولید می کنند اما روش CVD چون محصول زیادی تولید می کند بسیار مورد توجه است.

این محصول در یکی از بزرگ ترین مجتمع های معدنی سنگ مرمریت تولید شده و دارای تنوع رنگی بالا و یکی از مرمریت های پر مصرف در کشور می باشد. معدن اورانيوم بندرعباس در مقايسه با ساغند يزد معدنى روباز است و از اين نظر سرمايه گذارى اندکى را براى هزينه جمع آورى و انتقال سنگ معدن دربرمى گيرد. معمار لرزاده حتى به این هم بسنده نکرد، نقشه ها و پلان هاى ساختمان هاى مسکونى را از معماران مدرن آموخت و تجربه کرد و تعداد زیادى بناى مسکونى براى مردم با نقشه هاى غیرایرانى یا به قول خودش به سبک غربى ساخت.

به قول خود معمار لرزاده «هنر معمار، هنر تزئینات است». تسلط لرزاده بر امور نقشه و طرح و تزئینات باعث شد که او در طراحى مساجد به ابتکاراتى دست یابد از جمله در طراحى مسجد سجاد و مسجد آلاشت که به قول خودش از جمله بهترین کارهاى او است با این روحیه و گرایش ساخته شده اند. شایستگى ها و تسلط لرزاده قبلاً در سردر بانک ایران و انگلیس و سردر مدرسه دارالفنون ثابت شده بود. 3. یک برنامه رژیم غذایی ثابت بیش از هر چیزی ضروری است. رنگ توپاز در برابر نور همیشه ثابت است و از بین نمیرود اما اگر به طور دایم زیر نور مستقیم خورشید و گرمای آن قرار داشته باشد، ممکن است رنگش تغییر کند و از زرد به قهوهای، قهوهای-قرمز یا قهوهای تیره و سوخته تبدیل شود.

بعد از هر بار استفاده از سنگ پا، آن را به خوبی بشویید و در مقابل نور خورشید قرار دهید. ۲- قبل از سنگ پا کشیدن، پوست پا باید کاملا خیس خورده و مرطوب شود. باید اظهار داشت که تلاش گروه سوم را مى توان اقدامى مهم به سوى متحول ساختن معمارى سنتى به شمار آورد زیرا آشکار است که معمارى سنتى را به جز در مورد بناهاى آئینى و مذهبى، دیگر نمى توان به همان صورت تقلید و تکرار کرد. او به مقابله با معمارى مسلط بر جامعه در بناهاى عمومى نپرداخت بلکه سعى کرد تزئینات معمارى در ایران را در بناهایى که با هندسه کلاسیک طرح و اجرا مى شدند بگنجاند و در این راه موفقیت یافت و کم کم کلیه کاخ هاى سلطنتى و مساجد و بناهاى مذهبى و تعدادى از بناهاى عمومى از هنر او بهره مند گشتند.

خود من هم با وجود علاقه اى که به معمارى داشتم از آنجا که دوران جوانى ایشان را درک نکردم، نتوانستم از محضرشان بهره مند شوم. استاد تعدادى انگشت شمار بناهاى مسکونى نیز طراحى کردند، اما در هیچ جا نامى از ایشان نیامده است. کارهاى استاد عمدتاً منحصر به مساجد، تکایا و کلاً بناهاى مذهبى است که البته هیچ درآمدى نیز از این راه کسب نمى کردند. در بناهاى دوره قاجاریه و پیش از آن بعد از اتمام سفت کارى ساختمان معماران قابل بودند که گوشه هاى متعدد بنا را تزئین مى کردند و قابلیت معماران در خلق تصاویر زیبا و پرکار در این مرحله مشخص مى شد.

مرحوم استاد حسین لرزاده از معدود معماران توانمند و مومن بود که طى دوران کارهاى حرفه اى خود شمار فراوانى مسجد (حدود ۸۰۰ مسجد و حسینیه) و برخى از دیگر بناهاى مذهبى را طراحى، احداث و در مواردى مرمت کرد. مرحوم استاد لرزاده را مى توان از معماران سنت گرایى دانست که در زمینه طراحى و ساخت بناهاى مذهبى و به ویژه تزئین آنها با فنون و مصالح سنتى از توانمندى کامل برخوردار بود اما به نظر مى رسد که ایشان در زمینه ایجاد تحول، تطور، تجدد و نوگرایى در معمارى سنتى امکان و مجال کافى نیافت و البته این امر طبیعى است زیرا ایشان به عنوان یک معمار سنتى کمابیش همان راه معماران گذشته را ادامه داد درحالى که با توجه به دگرگونى هاى صورت گرفته در همه عرصه هاى فرهنگى، اجتماعى، فنى و نیز گسترش روابط جهانى، ایجاد تحول و دگرگونى در معمارى سنتى براى کارآمدکردن آن براى جهان امروز امرى ضرورى است.

به گزارش روابط عمومی مرکز هنرپژوهی نقش جهان وابسته به فرهنگستان هنر،استاد حسین لرزاده سال 1285 هـ.ش در تهران به دنیا آمد . علاقه مندان برای حضور در این نشست می توانند یکشنبه 24 شهریور از ساعت 17 به مرکز هنر پژوهی نقش جهان واقع در خیابان ولیعصر، ضلع جنوب غربی پارک ساعی پلاک 1101 مراجعه کنند. بازی در نقش حمید هامون در فیلم هامون ساختهٔ داریوش مهرجویی یکی از ماندگارترین نقشهایی است که ایفا کردهاست. تا پیش از انقلاب فقط در عرصه تئاتر فعالیت داشت و فعالیت حرفهای در عرصه سینما را با بازی در فیلم «خط قرمز» (مسعود کیمیایی – ۱۳۶۱) آغاز کرد.

او در نزدیک به ۴۰ فیلم سینمایی بازی کرد. آثار استاد حسین لرزاده، عضو جاوید و چهرهی برگزیدهی فرهنگستان هنر در پنجمین سالمرگ وی، در نشستی با حضور سید محمد بهشتی، سید جواد مجابی، حسین مفید و مهدی مکی نژاد بر رسی می شود. با آغاز دوره مدرنیسم در اروپا همین روند ادامه یافت و عده اى از معماران ایرانى که در اروپا تحصیل کرده بودند آثارى به پیروى از معمارى مدرن در ایران پدید آوردند. وجود معمارانى همچون لرزاده که به رموز و تزئینات معمارى سنتى تسلطى علمى داشت ارزش زیادى پیدا کرد و از او در مرمت و بازسازى این بناها به میزان زیادى استفاده شد.

نخست تقلید از برخى عناصر و تزئینات غربى مانند سنتورى و شکل قوس ها آغاز شد و سپس وضع به جایى رسید که برخى از عناصر مهم مانند پلکان ها، سرستون ها و در نهایت تقلید نقشه و ترکیب حجمى از بعضى از بناها در دستور کار معماران ایرانى قرار گرفت. شماری بدین باور اند که پنجهیر از دو کلمهٔ “پنج” و “هیر” ترکیب یافتهاست که در زبان پهلوی و اوستا به معنی آب آمدهاست مانند هیرمند.

هنر معمارى به عنوان هنرى که تنها از جنبه اى انتزاعى و محض برخوردار نیست بلکه با بسیارى از عوامل مادى، محیطى، تمدنى و فرهنگى مرتبط است در این دوره چندان دگرگون نشد، هرچند که در برخى از تزئینات و هنرهاى وابسته به معمارى مانند گچبرى و کاشى کارى، زمینه هاى دگرگونى فراهم شد اما ترکیب کلى فضاهاى معمارى هنوز ادامه فرهنگ و سنت کهن معمارى ایرانى بود. از ابتداى قرن حاضر در ایران به تدریج موضوع تجدد به مسئله اى مهم در بسیارى از امور و پدیده هاى فرهنگى و اجتماعى تبدیل شد و به ویژه چگونگى تلفیق، ترکیب یا ارتباط آن با سنت یکى از مباحث مهم فرهنگى و اجتماعى کشور شد که هنوز هم مطرح است.

گروهى نیز برعکس این عده در طراحى و ساخت بنا به اصول، قواعد و حتى در مواردى روش هاى معمارى سنتى پایبند ماندند و بسیارى از فضاهایى که طراحى و احداث کردند چنان است که گویا دگرگونى هاى فنى، فرهنگى و اجتماعى امروز چندان در آنها بازتاب نیافته است. در مورد اخیر نیز دگرگونى هاى فرهنگى، اجتماعى و فنى ایجاد تحول را ضرورى مى نمایاند. به هر حال ايرانيان اين کانى را از قديم مى شناختند و از معادل لعل بدخشان در کتابهاى تاريخى ياد شده است . او معمارى ایرانى را به چهار اصل به نام اصول اربعه تقسیم کرد که عبارتند از رسمى سازى، گره سازى، یزدى بندى و مقرنس.

گروهى از معماران سنت و هویت معمارى ایرانى را چندان مورد توجه قرار ندادند و آن را براى شکل دادن به معمارى معاصر ناکارآمد دانستند و به پیروى از معمارى غرب پرداختند. هیچ وقت به فرزندان اش تحمیل نکرد که راه و کسوت ایشان را ادامه دهند و هیچ یک از فرزندان بزرگ تر نیز به این حرفه علاقه اى نشان ندادند. البته چندین مرتبه از ایشان دعوت کردند که در دانشگاه تدریس کنند، اما قبول نکردند. ماده مذاب آلکالن از تفريق ثانويه ماده مذاب يا سنگ کالک – آلکالن حاصل شده است.

دیدگاهتان را بنویسید